بازگشت
شهرسازی ما از برنامهریزی اصولی دور بوده است
1405/02/29-23:11
مصطفی بهزادفر، رئیس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت گفت: در شهرسازی خطاهای فاحشی داشته و از برنامهریزی اصولی و درست بهدور بودهایم.
به گزارش ستاد خبری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، نشست نقد و بررسی کتاب «شهرشناسی استارباد، دگرگونیهای بافت شهری گرگان» نوشته یعقوب رشتچیان بعدازظهر روز سهشنبه (۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵۱) با حضور مصطفی بهزادفر؛ رئیس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران و رسول آبادیان در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
مصطفی بهزادفر در این نشست گفت: در زبان محلی به گرگان، استارباد میگویند و در اصل نام تاریخی این شهر بوده است. نویسنده در «شهرشناسی استارباد» ابتدا کلیت منطقه استارباد را توضیح داده و سپس کلیت شهر را. این کتاب در زمره بهترین آثار شهرشناسی است. همواره به شاگردان خودم و پژوهشگران شهرشناسی میگویم اگر درباره مرکز یک استان مینویسید، کتاب باید صرفا درباره همان شهر باشد نه درباره استانی که این شهر مرکز آن است و یا شهرستانها و روستاهایی که این مرکز استان را احاطه کردهاند.
وی افزود: متاسفانه مدام با محققانی مواجه میشوم که درباره همه چیز مینویسند به جز مرکز شهری که کتاب درباره آن است. یک استاد جغرافیا از شاگردانش درخواست کرد جغرافیای کشورهای مختلف را مطالعه کنند تا از آنها سوال کند. یکی از شاگردان فقط درباره پاکستان مطالعه کرد. معلم از او پرسید مرکز آلمان کدام شهر است؟ شاگرد گفت مرکز پاکستان اسلام آباد است. معلم پرسید، زبان مردم آلمان چه نام دارد، شاگرد گفت زبان مردم پاکستان اردو است.
بهزادفر ادامه داد: این وضعیت کتابها و تحقیقات شهرشناسی است که با آن مواجه هستیم. محققان درباره همه چیز توضیح میدهند به جز موضوع اصلی کتاب یا مقاله. اما این امر درمورد کتاب آقای رشتچیان کاملا متفاوت است. او دیدگاهی خنثی دارد و اصولا پژوهشگر باید با نگرش خنثی بافت شهری را بررسی کند.
وی همچنین به مباحث مردمشناسانه رشتچیان نیز در این کتاب اشاره کرد و گفت: نویسنده در این کتاب به تاریخ و فرهنگ مردم و همچنین لهجه شهروندان گرگانی نیز پرداخته است، اما کتابش مانند متنی چون مکتوبات جعفر شهری نیست. جعفر شهری بیشتر به فرهنگ عامه مردم میپرداخت و بیشتر جامعهشناسی عوام را مورد بررسی قرار میداد، اما رشتچیان به شهرشناسی گرگان پرداخته است.
این مدرس دانشگاه درباره فرهنگ شهرشناسی بیان کرد: نخستین شهر ۵ هزار و ۵۰۰ سال قبل ساخته شده است. اما ماجرا این است که ابتدا انسان به وجود آمد، سپس خانوادهها تشکیل شدند و بعد خانه ساخته شد. سپس آبادی، روستاها و بعد شهرها بوجود آمدند. شهرها این مزیت را نسبت به روستاها داشتند که مرکز تجاری نیز محسوب میشدند.
وی ادامه داد: ۱۱ هزار و ۷۰۰ سال قبل مدنیت ایجاد شد. در ایران به نخستین مدنیت و اجتماع تشکیل شده «آبادی» میگفتند، چرا که آب برای ما بسیار مهم بود. در اروپا به آن کامیونیتی یا همان باهمستان گفته میشود، چرا که برای آنها جامعه مهمترین مسئله بود.
بهزادفر درباره به روزرسانی دانش بشری درباره شهر نیز اشاره کرد: تهران شهری هشت هزارساله است و ما به تازگی این تاریخ را کشف کردهایم. چندی پیش باستان شناسان طی تحقیقاتی استخوانهای فردی را پیدا کردند که ۸ هزار سال پیش در تهران میزیسته است.
این عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت اضافه کرد: در دوران پهلوی، تصمیم گرفته شد که شهرها مدرن شوند. همین امر موجب شد دروازهها، خانههای تاریخی و بافت تاریخی شهرهایی مانند تهران تخریب و در عوض المانهای مدرنیته ساخته شود. آن زمان شهرها مانند قلعه بودند و ساختاری بسته و سنتی داشتند. اکنون نمیتوان به کسی ایراد گرفت که چرا بافت تاریخی تخریب شده است. باید همین آثار و بافتی که باقیمانده را حفظ کنیم.
بهزادفر در بخش دیگری از سخنان خود به بیبرنامه بودن در ساختار شهری اشاره کرد و ادامه داد: شهرسازی مسئلهای نیست که یک نفر درباره آن تصمیم بگیرد. شهرسازی با ساخت خانه شخصی تفاوت دارد. به دلیل همین بیبرنامهگی شهرهای ما از جمله تهران خطاهای رایجی در ساخت دارند. به عنوان مثال شمال شهر تهران مسکن گرانتر است، اما این خانهها نه دید و چشمانداز مناسبی دارند و نه در کوچه مناسبی ساخته شدهاند. حتی ویوی خانهها به خوبی دیده نمیشود.
هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از بیستوششم اردیبهشت تا دوم خرداد (۱۴۰۵) با شعار «بخوانیم برای ایران» در نشانی book.icfi.ir برگزار میشود.
